شروع تاریخ شمسی در ایران؛ از جلالی تا تقویم امروز | سپنجا
شروع تاریخ شمسی در ایران؛ روایت خلق دقیقترین تقویم جهان
حتماً برای شما هم سؤال بوده است که شروع تاریخ شمسی چه زمانی بوده است؟ تقویمی که امروزه در ایران بهکار میرود، یکی از دقیقترین و علمیترین گاهشمارهای دنیاست و حدود ۱۳۵ سال است از آن استفاده میشود.
اما برخلاف تصور بسیاری از مردم، این عدد به معنی ۱۳۹۸ سال قدمت نیست! بلکه تاریخ شمسی در گذر این ۱۳۵ سال تحولات چشمگیری داشته است که دانستن آن برای دوستداران تاریخ و نجوم جذاب خواهد بود.
پیدایش گاهشماری شمسی در دوران قاجار
این تقویم برای نخستین بار توسط عبدالغفارخان نجمالدوله استخراج شد. او در سال ۱۳۰۲ هجری قمری، عدد ۱۲۶۴ شمسی را بهعنوان مبدا زمانی در کنار تقویم جلالی سال ۸۰۷ ذکر کرد.
در دوران قاجار، تلاشهای علمی برای تنظیم تقویم منظم و هماهنگ با حرکت خورشید آغاز شد و ایران توانست بر پایه دانش نجومی خود تقویمی خلق کند که بعدها در دنیا بهعنوان یکی از دقیقترین نمونهها شناخته شد.
عبدالغفارخان نجمالدوله و ثبت نخستین سال شمسی
عبدالغفارخان از ریاضیدانان و منجمان برجسته ایران بود که تلاش کرد تبدیل سال هجری قمری به سال شمسی را با معیارهای علمی انجام دهد.
او برای نخستین بار مبدا تقویم را به هجرت پیامبر اکرم از مکه به مدینه نسبت داد و تاریخ ۱۹ مارس سال ۶۲۲ میلادی را معادل اول فروردین شمسی قرار داد.
امروز سعی می کنیم به صورت کامل در رابطه با این سوال مهم بر اساس منابع معتبر پاسخی به شما ارائه دهیم. با سامانه رزرو و اجاره سوئیت، ویلا و اقامتگاه بوم گردی سپنجا همراه باشید تا اطلاعات مفیدی به شما ارائه دهیم. این اطلاعات می تواند جواب بسیاری از سوال های شما باشد که تا به الان دنبال آن بوده اید.
مطالعه بیشتر: سری به دور دنیا بزنید،
سال ۱۳۰۲ هجری قمری، نقطهی آغاز شمارش شمسی
شروع تاریخ شمسی در ایران عملاً از همان سال ۱۳۰۲ قمری آغاز شد؛ نقطهای که در آن شمارش سالها بر مبنای خورشیدی پایهگذاری شد.
مبدأ این تقویم، زمان هجرت پیامبر اسلام و ماه فروردین با آغاز بهار و جنبش طبیعت همزمان شد.
مطابق محاسبات نجومی، این تاریخ برابر با ۱۹ مارس ۶۲۲ میلادی است — نکتهای جالب که به تفاوت ۶۲۲ سال میان سالهای میلادی و شمسی اشاره دارد.
لحظه تحویل سال و ارتباط آن با حرکت خورشید
لحظه تحویل سال در تقویم شمسی زمانی رخ میدهد که مرکز خورشید از نقطه اعتدال بهاری عبور میکند.
همان لحظهای که هر سال در کنار خانواده دعا میکنیم و نوروز را جشن میگیریم.
طول سال شمسی برابر با ۳۶۵ روز، ۵ ساعت، ۴۸ دقیقه و ۲٫۴۵ ثانیه است.
اعتدال بهاری و محاسبه دقیق زمان تحویل
فرایند دقیق محاسبه لحظه تحویل سال وابسته به حرکت مداری زمین و وضعیت خورشید است و توسط منجمان و مراکز نجومی در کشور هر سال انجام میشود.
این دقت مثالزدنی باعث شده که تقویم ایرانی بهعنوان یکی از معتبرترین سامانههای زمانی در جهان شناخته شود.
از تصویب تقویم شمسی تا رسمیت ملی در ۱۳۰۴ هجری شمسی
در ابتدا، استفاده از تقویم شمسی محدود به حوزههای علمی بود، اما رفتهرفته در امور گمرک، مالیات و حسابداری وارد شد.
سرانجام در سال ۱۳۰۴ هجری شمسی این تقویم بهعنوان تاریخ رسمی کشور ایران تصویب شد.
از آن پس نوروز و ماههای خورشیدی وارد سامانه رسمی و دولتی شدند و هویت گاهشمار ایرانی تثبیت گشت.
فلسفه نامگذاری حیوانی سالها در تقویم ایرانی
از همان سالهای نخست تصویب تقویم، سنت نامگذاری سالها با اسامی حیوانات از فرهنگهای کهن آسیایی وارد تقویم ایرانی شد.
هر حیوان نماد ویژگیهای خاصی مانند خرد، حرکت یا آرامش است و در باور ایرانیان محصول هماهنگی میان طبیعت و زمان شمرده میشود.
برای مثال، سال ۹۹ شمسی با نماد موش شناخته میشود که آغاز چرخه دوازدهساله حیوانات است.
جمعبندی
آغاز سال جدید نهتنها نشانهی تولد بهار است، بلکه یادآور نوزایی روح انسان نیز هست.
شما چه برنامهای برای شروع دوباره دارید؟ نظرات و رسمهای خانوادگی خود را با دیگر کاربران در بخش دیدگاهها به اشتراک بگذارید.
در کنار مطالعه تاریخ ایران، میتوانید با سپنجا اقامتگاه دلخواه خود را در هر شهر انتخاب کرده و نوروزی متفاوت رقم بزنید.
پرسش و پاسخهای متداول درباره تاریخ شمسی
۱. مبدأ دقیق تاریخ شمسی ایران از چه زمانی است؟
مبدأ تاریخ شمسی هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه است و آغاز آن با نخستین روز فروردین مصادف با ۱۹ مارس سال ۶۲۲ میلادی میباشد.
۲. چرا تقویم ایرانی از دقیقترین گاهشمارهای جهان محسوب میشود؟
بهدلیل هماهنگی محاسبات تقویم با حرکت خورشید و لحظه اعتدال بهاری، خطای سال شمسی کمتر از یک روز در هر چند هزار سال است.
۳. چه کسی اولین بار تقویم شمسی را در ایران تنظیم کرد؟
عبدالغفارخان نجمالدوله، منجم و ریاضیدان نامدار قاجار، نخستین فردی بود که سال شمسی را با محاسبات علمی در ایران تدوین کرد.
۴. تفاوت اصلی سال شمسی و میلادی چیست؟
سال میلادی بر اساس گردش زمین به دور خورشید است اما مبدأ آن تولد حضرت مسیح است؛ در حالیکه سال شمسی ایرانی بر پایه هجرت پیامبر و سازگار با آغاز بهار میباشد.
۵. از چه زمانی تقویم شمسی بهصورت رسمی در ایران تصویب شد؟
در سال ۱۳۰۴ هجری شمسی، مجلس ایران تقویم شمسی را بهعنوان تاریخ رسمی کشور تصویب کرد که از آن زمان تا امروز در تمام امور اداری و روزمره بهکار میرود.
اینو نفهمیدم چرا تقویم ایران ۴۲ سال عقب تر از تقویم قمری یعنی ۱۴۴۴ قمری، ۱۴۰۲ شمسی؟