شهر زیرزمینی کاریز کیش | شگفتی ۲۵۰۰ ساله مهندسی ایران | سپنجا
شهر زیرزمینی کاریز کیش؛ شاهکار مهندسی آب در دل جزیره مرجانی
شهر زیرزمینی کاریز کیش یکی از شگفتانگیزترین جاذبههای تاریخی ایران است که بازدید از آن، معنای واقعی جمله «هنر نزد ایرانیان است و بس» را بهخوبی نشان میدهد. این مجموعه تاریخی که ریشه در بیش از ۲۵۰۰ سال پیش دارد، نمونهای کمنظیر از دانش، خلاقیت و مهندسی ایرانیان در مدیریت منابع آب به شمار میرود. کاریز کیش تنها یک قنات ساده نیست؛ بلکه شهری زیرزمینی است که در دل تنها جزیره مرجانی جهان شکل گرفته و امروزه به یکی از متفاوتترین دیدنیهای جزیره کیش تبدیل شده است.
کاریز کیش چیست و چرا اهمیت تاریخی دارد؟
کاریز یا همان قنات، سازهای هوشمندانه برای استخراج و انتقال آبهای زیرزمینی است که ایرانیان از هزاران سال پیش به آن دست یافته بودند. شهر زیرزمینی کاریز کیش نمونهای منحصربهفرد از این فناوری کهن است که در شرایطی بسیار خاص، یعنی در جزیرهای با ارتفاع کم از سطح دریا و بدون رودخانه و چشمه دائمی، ساخته شده است.
اهمیت تاریخی کاریز کیش از آنجا ناشی میشود که این قنات توانسته آب شیرین مورد نیاز ساکنان جزیره، کشاورزی محدود و حتی کشتیهایی که در گذشته در سواحل کیش پهلو میگرفتند را تأمین کند. وجود چنین سامانهای در دل یک جزیره مرجانی، نشاندهنده تسلط کامل ایرانیان باستان بر طبیعت و شرایط محیطی است.
بازسازی شهر زیرزمینی کاریز در دوران معاصر
در سالهای اخیر، شهر زیرزمینی کاریز کیش توسط یک مهندس ایرانی با دقت و احترام به بافت تاریخی آن بازسازی شده است. در این بازسازی تلاش شده ساختار اصلی قنات، مسیرهای آبی، دیوارهها و حتی شکل طبیعی سقفها حفظ شود تا بازدیدکنندگان بتوانند تجربهای نزدیک به فضای واقعی این سازه باستانی داشته باشند.
امروزه بخشهایی از کاریز به فضاهای فرهنگی و گردشگری تبدیل شدهاند؛ از جمله غرفههای صنایع دستی، رستورانها و چایخانههای سنتی، سالن آمفیتئاتر و مسیرهای بازدید ایمن که همگی در عمق حدود ۱۶ متری زمین قرار دارند.
کاریز؛ هنر کهن ایرانی در مدیریت آب
ساخت کاریز تنها به معنای حفر کانال آب نبوده است. این هنر، ترکیبی از دانش زمینشناسی، معماری، ریاضیات و تجربه زیسته نسلها بوده که تنها نزد ایرانیان رواج داشته است. گفته میشود نخستین قناتهای جهان بیش از ۶۰۰۰ سال پیش در ایران ساخته شدهاند و کاریز کیش نیز ادامه همین سنت دیرینه است.
معماری شگفتانگیز شهر زیرزمینی کاریز کیش
یکی از جذابترین بخشهای بازدید از کاریز کیش، معماری طبیعی و متفاوت آن است. برخلاف بسیاری از سازههای زیرزمینی که با مصالح مصنوعی پوشانده شدهاند، این شهر زیرزمینی چهرهای کاملاً طبیعی دارد.
سقف مرجانی و فسیلهای میلیونساله
سقف شهر زیرزمینی کاریز کیش پوشیده از صدفها، مرجانها و سنگوارههایی است که قدمت آنها به حدود ۲۷۰ تا ۵۲۰ میلیون سال پیش بازمیگردد. این بدان معناست که این فسیلها متعلق به دوران بسیار پیش از پیدایش انسان هستند. تماشای این سقف طبیعی، حس قدمزدن در دل تاریخ زمینشناسی را به بازدیدکننده منتقل میکند.
کارگران و کارشناسانی که در زمان بازسازی مشغول فعالیت بودند، بهخوبی دریافتند که چنین ترکیبی از سازه انسانی و طبیعت، در جهان بسیار نادر است؛ چراکه کاریز کیش تنها بنای ساخته دست بشر است که سقف آن بهطور کامل از مرجانها و صدفهای طبیعی شکل گرفته است.
خاک رس، راز استحکام سازه زیرزمینی
یکی دیگر از شگفتیهای کاریز کیش، نوع خاک بهکاررفته در ساخت آن است. این مجموعه با استفاده از خاک رس شکل گرفته؛ خاکی که در حالت مرطوب نرم است، اما پس از خشکشدن بهشدت مقاوم و مستحکم میشود. همین ویژگی باعث شده کاریز پس از گذشت قرنها همچنان پابرجا بماند.
در بازسازیهای انجامشده نیز به این اصل توجه ویژهای شده تا ضمن حفظ ساختار سنتی، امنیت بازدیدکنندگان بهطور کامل تأمین شود.
آب شیرین در دل جزیره؛ کاریز چگونه کار میکرد؟
شاید مهمترین پرسشی که هنگام بازدید از کاریز کیش به ذهن میرسد این باشد که آب شیرین این قنات از کجا تأمین میشده است؟ پاسخ این پرسش، بار دیگر نبوغ ایرانیان را نشان میدهد.
جمعآوری آب باران و تصفیه طبیعی
منبع اصلی آب کاریز کیش، بارندگیهای فصلی بوده است. آب باران پس از نفوذ به لایههای مرجانی زمین، بهصورت طبیعی تصفیه میشده و سپس وارد مسیر قنات میگردیده است. مرجانها در این فرایند نقش یک فیلتر طبیعی را ایفا میکردهاند و آبی زلال و قابل شرب را فراهم میآوردهاند.
کاربرد آب کاریز برای ساکنان و تجار
آب ذخیرهشده در کاریز، هم بهصورت روان و هم بهصورت ثابت در بخشهای مختلف قنات جریان داشته است. چاههای متعددی در طول مسیر ۱۵ کیلومتری قنات وجود داشته که امکان برداشت آب را برای مصارف مختلف فراهم میکرده است.
در گذشته، این آب نهتنها برای ساکنان جزیره و آبیاری محدود، بلکه برای کشتیهایی که در سواحل کیش پهلو میگرفتند نیز استفاده میشده و حتی به مناطق دیگر منتقل میگردیده است.
چرا کاریز کیش یک جاذبه منحصربهفرد است؟
کاریز کیش تنها به دلیل قدمت تاریخیاش مشهور نشده، بلکه ویژگیهایی دارد که آن را در سطح جهانی متمایز میکند.باید بدانید که این قنات در جزیره ای ساخته شده است که ارتفاع چندانی با سطح آب ندارد به همین علت ساختن آن توسط ایرانیان خلاقی که در 2000 سال پیش زندگی می کردند با ارتفاع 16 متر نشان می دهد که این دستاورد بسیار مهم است، اما متاسفانه تا بحال در مورد آن زیاد صحبت نشده است که خود مایه تاسف است.
تنها قنات فعال در یک جزیره مرجانی
وجود یک قنات فعال در جزیرهای مرجانی، آن هم در عمق ۱۶ متری زمین، دستاوردی کمنظیر در تاریخ مهندسی به شمار میرود. این موضوع نشان میدهد که ایرانیان باستان حتی در دشوارترین شرایط جغرافیایی نیز راهحلهای خلاقانهای برای زندگی یافتهاند.
ارتباط کاریز با شهر باستانی حریره
برخی پژوهشها نشان میدهد که مسیر کاریز کیش از منطقه سفین آغاز شده و تا نزدیکی فرودگاه ادامه دارد و حتی به شهر باستانی حریره متصل میشود. این ارتباط، فرضیه وجود یک شبکه شهری پیشرفته در کیش باستان را تقویت میکند.
دیدنیها و بخشهای قابل بازدید شهر زیرزمینی کاریز
امروزه شهر زیرزمینی کاریز کیش تنها یک اثر تاریخی نیست، بلکه مجموعهای فرهنگی و گردشگری به شمار میرود.
غرفههای صنایع دستی و فضاهای فرهنگی
در بخشهایی از کاریز، غرفههایی برای عرضه صنایع دستی ایران و جهان ایجاد شده است. این فضاها فرصتی مناسب برای آشنایی با هنرهای سنتی و خرید سوغاتیهای خاص فراهم میکنند.
رستورانها و چایخانههای سنتی در عمق زمین
وجود رستورانها و چایخانههای سنتی در عمق ۱۶ متری زمین، تجربهای متفاوت و بهیادماندنی را رقم میزند. نشستن در فضایی خنک و تاریخی و صرف غذا در دل زمین، از جذابترین بخشهای بازدید از کاریز است
طول شهر زیر زمینی کاریز کیش چه مقدار است؟
نکته مهمی که در مورد این قنات و شهر زیر زمینی ساخته شده در آن وجود دارد، طول آن است! طول این قنات حدود پانزده کلیومتر است که در جزیره کیش از منطقه سفین تا فرودگاه ادامه دارد!
البته در نظر داشته باشید که از یک سمت این شهر زیر زمینی به شهر باستانی حریره در کیش متصل می شود. به همین علت برخی از افراد نظریه ای را ارائه داده اند که در آن ارتباط این قنات و شهر باستانی مشخص شده است!
آب شیرین این کاریز چگونه بدست می آمد؟
در مورد آب شیرین این جزیره بهتر است بدانید که معمولا بارندگی های فصلی دلیل جمع آوری آن ها بوده است. در واقع بومیان این جزیره با ساخت این کاریز کاری کرده بودند که هنگام بارش باران، آب آن که از مرجان ها به عنوان یک فیلتر طبیعی عبور می کرد به داخل شهر زیر زمینی کاریز کیش بریزد تا بعدا بتواند از آن استفاده کنند.
خلاقیت ایرانیان تنها به تصفیه آب به صورت طبیعی و ساخت کاریزها ختم نمی شود بلکه این نکته هم باید در نظر بگیرید آن ها با استفاده از خاک رس این شهر را ساخته اند! خاکی که در حالت عادی شاید نرم و انعطاف پذیر به نظر برسد، اما اگر آن را خیس کنید و در معرض هوا قرار دهید، بسیار خشک و محکم می شود! البته در بازسازی های انجام شده هم به این موضوع توجه شده است که امنیت کافی برای بازدید افراد وجود داشته باشد.
اقامت در کیش با سپنجا؛ انتخابی مطمئن برای سفر بیدغدغه
اگر برای سفر به جزیره کیش بهدنبال اقامتی راحت، متنوع و متناسب با بودجهتان هستید، سپنجا انتخابی هوشمندانه برای شماست. در سپنجا میتوانید انواع سوئیت، آپارتمان مبله، ویلا و اقامتگاه بومگردی در کیش را با تصاویر واقعی، توضیحات شفاف، نظرات کاربران و قیمتهای بهروز مشاهده و مقایسه کنید. تنوع بالای اقامتگاهها در مناطق مختلف جزیره این امکان را میدهد که بسته به هدف سفرتان (تفریحی، خانوادگی یا اقتصادی)، بهترین گزینه را بهسادگی رزرو کنید و با خیال آسوده از سفر خود لذت ببرید.
✅ ۵ پرسش و پاسخ متداول
۱. شهر زیرزمینی کاریز کیش چیست؟
کاریز کیش یک قنات باستانی با قدمت حدود ۲۵۰۰ سال است که برای تأمین آب شیرین جزیره ساخته شده و امروزه به یکی از جاذبههای تاریخی کیش تبدیل شده است.
۲. چرا کاریز کیش اهمیت جهانی دارد؟
این قنات در دل تنها جزیره مرجانی جهان ساخته شده و سقف آن پوشیده از مرجانها و فسیلهای طبیعی چندصد میلیون ساله است.
۳. عمق شهر زیرزمینی کاریز کیش چقدر است؟
بخشهای قابل بازدید کاریز در عمق حدود ۱۶ متری زمین قرار دارند.
۴. بهترین زمان بازدید از کاریز کیش چه فصلی است؟
پاییز و زمستان بهترین زمان بازدید هستند؛ زیرا هوای کیش معتدلتر و مناسب گردشگری است.
۵. برای اقامت نزدیک کاریز کیش چه گزینههایی وجود دارد؟
در کیش انواع سوئیت، آپارتمان مبله و اقامتگاههای متنوع وجود دارد که میتوانید آنها را بهصورت آنلاین از طریق سپنجا رزرو کنید.
