یزد؛ امپراتوری خشتی ایران | سپنجا
شهر یزد یکی از مهمترین مقصدهای گردشگری ایران و نمونهای کمنظیر از سازگاری معماری و زندگی شهری با اقلیم کویری است. بادگیرهای بلند، خانههای خشتی، قناتهای تاریخی، آبانبارها و کوچههای باریک بافت قدیم، تصویری متفاوت از تاریخ و فرهنگ ایران را به نمایش میگذارند.
بافت تاریخی شهر یزد در سال ۲۰۱۷ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. اگر قصد سفر به این شهر را دارید، میتوانید برای اجاره سوئیت در یزد بهصورت آنلاین از سپنجا استفاده کنید.
شهر یزد را با چه نامهایی میشناسیم؟
یزد در طول تاریخ به دلیل ویژگیهای فرهنگی، مذهبی و معماری خود با نامها و لقبهای مختلفی شناخته شده است. برخی از این عنوانها عبارتاند از:
- شهر بادگیرها
- دارالعباده
- دارالعلم و دارالعمل
- حسینیه ایران
- شهر دوچرخهها
- شهر شیرینی
- شهر قنات، قنوت و قناعت
- شهر آتش و آفتاب
جذابیت یزد فقط به بناهای تاریخی محدود نمیشود. در اطراف این شهر میتوان همزمان چشماندازهای کویری، تپههای شنی و مناطق ییلاقی دامنههای شیرکوه را دید؛ ترکیبی که سفر به یزد را برای علاقهمندان به تاریخ، معماری و طبیعت جذابتر میکند.
آبانبار رستم گیو؛ یادگاری از معماری کویری یزد
آبانبار رستم گیو یکی از بناهای ارزشمند یزد است که در دوره معاصر و در سال ۱۳۲۰ خورشیدی ساخته شد. ساخت این آبانبار حدود دو سال طول کشید و هزینه آن را رستم گیو، نماینده زرتشتیان در مجلس شورای ملی، تأمین کرد.
مخزن آبانبار شکلی استوانهای دارد و گنبد آن با فرم شلغمی طراحی شده است. چهار بادگیر بلند در اطراف بنا قرار گرفتهاند و به تهویه و خنک ماندن فضای آبانبار کمک میکردند. ظرفیت مخزن این بنا حدود ۲۳۰۰ مترمکعب عنوان شده است.
آبانبار رستم گیو در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۷۹ با شماره ۲۹۷۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. امروزه به دلیل تغییر شیوه تأمین آب و توسعه شبکه آبرسانی شهری، این آبانبار دیگر کارکرد گذشته خود را ندارد.
زیارتگاه چکچک یا پیرسبز
چکچک یا پیرسبز یکی از مهمترین زیارتگاههای زرتشتیان در ایران است. این زیارتگاه در استان یزد، در نزدیکی شهرستان اردکان و میان کوههای اردکان و انجیره قرار دارد.
زیارتگاه پیرسبز در دل کوه ساخته شده و قطرههای آبی که از صخره میچکند، علت نامگذاری آن دانسته میشود. فضای کوهستانی، درختان و معماری ساده زیارتگاه، حالوهوایی متفاوت و معنوی به آن بخشیده است.
هر سال گروهی از زرتشتیان برای برگزاری آیینها و جشنهای مذهبی به این مکان سفر میکنند. جشن مهرگان و آیینهای سنتی زرتشتی از مناسبتهایی هستند که اهمیت پیرسبز را بیشتر میکنند.
برای بازدید از چکچک باید مسیر کوهستانی و پلههای سنگی را طی کنید؛ بنابراین کفش مناسب، آب آشامیدنی و توجه به شرایط آبوهوا اهمیت زیادی دارد.
آتشکده ورهرام یزد
آتشکده ورهرام یزد یکی از شناختهشدهترین بناهای زرتشتی شهر است. اهمیت اصلی این مکان به نگهداری آتش مقدس ورهرام بازمیگردد؛ آتشی که بر اساس روایتهای زرتشتی، پیشینهای طولانی دارد و نسلبهنسل از مکانی به مکان دیگر منتقل شده است.
بنابراین بهتر است میان قدمت آتش مقدس و قدمت ساختمان فعلی آتشکده تفاوت قائل شویم. ساختمان کنونی آتشکده در دوره معاصر ساخته شده، اما آتش موجود در آن پیشینهای بسیار قدیمیتر دارد.
معماری بنای آتشکده از معماری آتشکدههای پارسیان هند و برخی عناصر معماری هخامنشی، بهویژه تختجمشید، تأثیر گرفته است. ساختمان اصلی در میان حیاطی سرسبز قرار دارد و نگاره فروهر بر سردر آن، یکی از عناصر دیدنی بنا محسوب میشود.
آتشکده ورهرام در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۷۸ با شماره ۲۴۳۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. بازدیدکنندگان باید هنگام ورود، قوانین و حرمت این مکان مذهبی را رعایت کنند.
آبانبار ششبادگیری
آبانبار ششبادگیری یکی از نمونههای شاخص معماری اقلیمی در یزد است. همانطور که از نام آن پیداست، بنا دارای شش بادگیر است که برای گردش هوا و خنک نگه داشتن فضای مخزن استفاده میشدند.
برای رسیدن به مخزن آبانبار باید از حدود ۵۵ پله پایین رفت. در مسیر پلهها، فضای هشتی قرار دارد و پس از آن طاق آبانبار آغاز میشود. طاق ضربی خشتی، نمای آجری و مخزن بزرگ آب از ویژگیهای مهم این بنا هستند.
آبانبار ششبادگیری در سال ۱۳۷۹ هجری قمری، به کوشش حاجی حسین میرالله ساخته شد و امروزه یکی از جاذبههای معماری و تاریخی شهر یزد به شمار میرود.
مجموعه امیرچخماق؛ نماد تاریخی شهر یزد
مجموعه امیرچخماق در مرکز شهر یزد و در اطراف میدان امیرچخماق قرار دارد. این مجموعه شامل تکیه، مسجد، بازار، آبانبار و بخشهایی از بناهای تاریخی پیرامون میدان است.
تکیه امیرچخماق با نمای پلکانی و طاقهای منظم، یکی از شناختهشدهترین تصاویر شهر یزد را ساخته است. بازار حاجی قنبر در مجاورت این مجموعه قرار دارد و برای خرید سوغات، شیرینیهای سنتی و صنایعدستی گزینه مناسبی است.
در بخش غربی تکیه، ورودی آبانبار قرار دارد و در اطراف مجموعه نیز بناهایی مانند حمام چخماق و کاروانسراهای تاریخی دیده میشوند. دو مناره تکیه و نمای متقارن آن از شاخصترین عناصر معماری این بنا هستند.
تکیه امیرچخماق در سال ۱۳۳۰ با شماره ۳۸۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. همچنین مجموعه میدان امیرچخماق در تاریخ ۱ شهریور ۱۳۷۸ با شماره ۲۴۱۶ به ثبت ملی رسید.
یکی دیگر از عناصر مهم این میدان، نخل بزرگ امیرچخماق است که به نخل حیدریها شهرت دارد. این نخل از نمونههای ارزشمند آیینهای سنتی عزاداری در یزد محسوب میشود.
باغ دولتآباد؛ باغ ایرانی در دل کویر
باغ دولتآباد یکی از مشهورترین باغهای ایرانی و از جاذبههای اصلی یزد است. این باغ در دوره افشاریه شکل گرفت و بعدها در دوره زندیه توسعه یافت. باغ دولتآباد به دلیل طراحی دقیق، محور آب و بادگیر بلند خود، نمونهای برجسته از سازگاری معماری ایرانی با اقلیم گرم و خشک است.
بلندترین بادگیر خشتی جهان در این باغ قرار دارد. این بادگیر با هدایت جریان هوا به فضای داخلی عمارت، نقش مهمی در خنکسازی ساختمان ایفا میکرده است.
باغ دولتآباد از بخشهایی مانند هشتی، تالار طنبی، سردر و عمارتهای تابستانی و زمستانی تشکیل شده است. محور اصلی باغ با آبنما و درختان سرسبز، تضاد زیبایی با محیط خشک اطراف ایجاد میکند.
باغ دولتآباد در سال ۲۰۱۱ میلادی، بهعنوان یکی از مجموعه باغهای ایرانی، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
بهترین زمان سفر به یزد
- بهار و پاییز، مناسبترین فصلها برای بازدید از یزد هستند.
- تابستانهای یزد در طول روز گرم است؛ بازدید از بناها را به صبح یا عصر موکول کنید.
- برای سفر به چکچک، وضعیت جاده و شرایط آبوهوا را از قبل بررسی کنید.
- برای گشتوگذار در بافت تاریخی، کفش راحت و لباس مناسب همراه داشته باشید.
- قطاب، باقلوا، پشمک و لوز از سوغات محبوب یزد هستند.
اقامت در یزد با سپنجا
برای تجربه بهتر سفر به یزد، بهتر است اقامتگاه خود را پیش از حرکت رزرو کنید. سپنجا مجموعهای از سوئیتها، خانههای مبله، اقامتگاههای سنتی و بومگردیهای یزد را در اختیار مسافران قرار میدهد.
برای مشاهده گزینههای مختلف و اجاره سوئیت در یزد میتوانید بهصورت آنلاین در سپنجا جستوجو و رزرو خود را نهایی کنید.
سؤالات متداول درباره شهر یزد
آیا شهر یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است؟
بله. بافت تاریخی شهر یزد در سال ۲۰۱۷ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
معروفترین جاذبههای تاریخی یزد کداماند؟
مجموعه امیرچخماق، باغ دولتآباد، آتشکده ورهرام، آبانبار ششبادگیری، آبانبار رستم گیو و زیارتگاه چکچک از مهمترین جاذبههای یزد هستند.
آیا آتش آتشکده یزد ۱۵۰۰ سال قدمت دارد؟
قدمت آتش مقدس ورهرام بسیار طولانی و بر اساس روایتهای زرتشتی بیش از ۱۵۰۰ سال عنوان میشود؛ اما ساختمان فعلی آتشکده قدمتی معاصر دارد و نباید قدمت بنا را با قدمت آتش یکی دانست.
بهترین فصل سفر به یزد چه زمانی است؟
بهار و پاییز به دلیل آبوهوای معتدل، بهترین زمان برای بازدید از جاذبههای تاریخی و گردش در بافت قدیم یزد هستند.
برای اقامت در یزد از کجا سوئیت رزرو کنیم؟
میتوانید انواع سوئیت و اقامتگاههای یزد را در سپنجا مشاهده کنید و اقامتگاه مناسب خود را بهصورت آنلاین رزرو کنید.
کلام آخر
یزد شهری است که تاریخ، معماری، فرهنگ و طبیعت کویری را در کنار هم قرار داده است. از بادگیرها و آبانبارها گرفته تا آتشکدهها، باغهای ایرانی و زیارتگاههای زرتشتی، هر گوشه از این شهر بخشی از هویت چندلایه ایران را روایت میکند.
اگر قصد سفر به این شهر تاریخی را دارید، پیش از حرکت برای اجاره سوئیت در یزد اقدام کنید و اقامتگاه موردنظر خود را از میان گزینههای سپنجا انتخاب کنید.
