آشنایی با آب انبارهای ایران| سپنجا
معروفترین آبانبارهای ایران؛ راهنمای بازدید در سفر به شهرهای تاریخی
در ایران قدیم که منابع آب طبیعی برای شرب در بسیاری از مناطق وجود نداشت، معماران هوشمند ایرانی دست به ساخت بناهایی زدند که آب باران را در استخرها و مخازن سرپوشیده جمعآوری میکرد تا از تبخیر و آلوده شدن آن جلوگیری کند. این بناها در معماری اصیل ایرانی آبانبار نامیده میشوند. این سازهها نهتنها از نظر مهندسی و مدیریت منابع آب شگفتانگیز هستند، بلکه امروزه بهعنوان جاذبههای گردشگری تاریخی مورد توجه مسافران قرار میگیرند. در این راهنما با مجله گردشگری سپنجا همراه باشید تا با معروفترین آبانبارهای ایران و نکات بازدید از آنها را در سفرهای خود بشناسید.
آبانبار چیست و چرا در سفر به ایران دیدنی است؟
آبانبارها سازههای آبی سنتی هستند که در مناطق گرم و خشک ایران برای ذخیرهسازی آب شیرین ساخته میشدند. این بناها معمولاً شامل بخشهای اصلی مانند مخزن (تنوره)، بادگیر (برای خنک نگهداشتن آب)، گنبد و راهپله (پاشیر) برای دسترسی مردم به آب بودند. تفاوت اصلی آبانبار با قنات یا آبگیر معمولی در سقف، عایقبندی دیوارهها با ساروج و سیستم تهویه هوای منحصربهفرد آن است. امروزه بازدید از این بناهای مهندسیشده، زاویه جدیدی از هنر بقا در کویر را به گردشگران نشان میدهد.
بهترین شهرهای ایران برای دیدن معروفترین آب انبارهای ایران
بسیاری از شهرهای تاریخی ایران بهدلیل اقلیم گرم و خشک خود، میزبان شاهکارهای معماری آبی هستند. در ادامه، معروفترین آبانبارها را بر اساس موقعیت جغرافیایی و مقاصد محبوب سفر دستهبندی کردهایم.
۱. یزد؛ شهر بادگیرها و آبانبارهای تاریخی ایران
یزد بهعنوان نگین کویر ایران، خانه بادگیرها و سازههای آبی تاریخی است. اگر به این شهر خشتی سفر میکنید، بازدید از موارد زیر را در برنامه خود قرار دهید:
- آبانبارهای میدان امیرچخماق: در این مجموعه تاریخی، سه آبانبار معروف به نامهای میدان، ستی فاطمه و تکیه وجود داشته است. امروزه آبانبار ستی فاطمه به زورخانه صاحبالزمان تبدیل شده و آبانبار تکیه بهعنوان موزه آب تغییر کاربری داده است.
- آبانبار عصرآباد: این بنا از پدیدههای معماری قاجار در روستای تاریخی عصرآباد زارچ یزد است که با ۷ بادگیر مرتفع در یک ردیف و گنبد خشتی خود، چشمان هر گردشگری را به خود خیره میکند.
برای بازدید آسان از آب انبارهای تاریخی یزد، این آثار تاریخی منحصربهفرد، میتوانید از طریق صفحه اجاره سوئیت در یزد، محل اقامت مناسب خود را در بافت تاریخی این شهر رزرو کنید.
اجاره اتاق سنتی در یزد - دو تخته
یزد، یزد
اجاره اقامتگاه بومگردی در خیابان انقلاب یزد - هاستل آقایان
یزد، یزد
اجاره اقامتگاه بومگردی در خیابان انقلاب یزد - شهریار
یزد، یزد
اجاره اتاق سنتی در یزد -چهار تخته
یزد، یزد
اجاره اتاق سنتی در یزد -سه تخته
یزد، یزد
۲. کرمان و شهداد؛ آبانبار در مسیر سفر به کویر
استان کرمان با داشتن تاریخ غنی و نزدیکی به کلوتهای شهداد، سازههای آبی شگفتانگیزی را در خود جای داده است:
- آبانبار علیمردانخان در کرمان: در بین آبانبارهای ایران، این شاهکار معماری در داخل بازار مسگری و بخشی از مجموعه تاریخی گنجعلیخان قرار دارد. این سازه با عمق ۹ متر، گنجایش ذخیره حدود دو میلیون لیتر آب را دارد و معماری کاشیکاری آن فوقالعاده دیدنی است.
- آبانبار حاج محمدتقی شهداد: اثری بهجامانده از دوران قاجار در جنوب شهر شهداد که دارای ۵۲ پله و ۶ بادگیر مرتفع است و یکی از ایستگاههای جذاب گردشگری پیش از ورود به کویر شهداد به شمار میرود.
اگر قصد سفر به دیار کریمان و بازدید از این شاهکارهای تاریخی را دارید، پیشنهاد میکنیم از صفحه اقامتگاههای استان کرمان بازدید کرده و گزینه مورد نظر خود را برای اقامت رزرو کنید.
اجاره واحد تکخوابه در پارادایس کرمان
کرمان، کرمان
اجاره سوئیت در پارادایس کرمان
کرمان، کرمان
سوئیت ویلایی در سیرچ کرمان - کنار رودخانه
کرمان، کرمان
منزل مبله در خیابان طالقانی کرمانشاه
کرمانشاه، کرمانشاه
اجاره منزل ویلایی در نوکان کرمانشاه
کرمانشاه، کرمانشاه
۳. جنوب ایران؛ آبانبارهای قشم و هرمزگان
تأمین آب شیرین در جزایر و بنادر جنوبی ایران همواره یک چالش تاریخی بوده است؛ به همین دلیل سازههای آبی جنوب معماری متفاوتی دارند که به «برکه» نیز معروف هستند:
- آبانبار بیبی قشم: این بنا که به برکه بیبی نیز معروف است، در سال ۱۲۰۲ هجری قمری توسط همسر حاکم وقت قشم ساخته شد. این سازه با مصالح بومی بنا شده و هنوز هم بخشی از بافت تاریخی جزیره به شمار میرود.
- برکه دریا دولت هرمزگان: این آبانبار در شهر تاریخی کنگ از توابع بندرلنگه واقع شده و بهدلیل قطر بزرگ ۲۸ متری و نداشتن سقف، سومین آبانبار بزرگ ایران نامیده میشود.
جزیره قشم مملو از جاذبههای طبیعی و تاریخی شگفتانگیز است. برای برنامهریزی سفر خود میتوانید از صفحه اجاره سوئیت و اقامتگاه در قشم جهت رزرو محل اقامت سنتی یا مدرن استفاده کنید.
اجاره اتاق بومگردی ساحلی در روستای تورگان قشم - اتاق دریا دو
هرمزگان، قشم
اجاره بومگردی ساحلی در روستای تورگان قشم - اتاق رویا
هرمزگان، قشم
اجاره سوئیت بدون خواب در الهیه - قشم
هرمزگان، قشم
اجاره منزل مبله تک خواب در سام و زال قشم
هرمزگان، قشم
اجاره منزل مبله در خیابان فلسطین قشم - نزدیک ساحل
هرمزگان، قشم
۴. فارس و مرکز ایران؛ شاهکارهای مهندسی آب انبارهای ایران
- آبانبار برکه کل گراش: این بنا که در شهرستان گراش استان فارس واقع شده، بزرگترین آبانبار بدون سقف ایران است. گنبد این بنای قاجاری در زلزله سال ۱۳۳۹ فرو ریخت و اکنون با پلان دایرهای بزرگ خود به قطر ۲۹ متر، یکی از مقاصد گردشگری تاریخی جنوب استان فارس است.
- آبانبار کازرونی اصفهان: واقع در مجموعه تاریخی تخت فولاد اصفهان که با پلان هشتضلعی، ۴ مناره تزیینشده و نماهای آجرکاری منحصربهفرد، هنر دوره قاجار را به تصویر میکشد.
- آبانبار معصومخانی نایین: واقع در محله چهلدختران شهر تاریخی نایین که بهدلیل بادگیر تکسویه و معماری کویریاش، همواره مورد توجه مسافرانی است که از این شهر عبور میکنند.
- آبانبار شریعت گناباد: بنایی قاجاری که امروزه به موزه آب گناباد تبدیل شده است و در آن ابزارهای تاریخی حفر قنات و مدیریت آب در کویر به نمایش گذاشته شده است.
راهنمای بازدید از تاریخی ترین آبانبارهای ایران
برای بازدید از این آبانبارهای ایران، نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- بهترین زمان بازدید از آبانبارهای ایران : از آنجا که بیشتر این آبانبارها در مناطق کویری یا جنوبی کشور قرار دارند، اواسط پاییز تا اوایل بهار بهترین زمان برای سفر و بازدید از آنهاست.
- احترام به بافت تاریخی: بسیاری از این سازهها سن بالایی دارند و پلهها یا دیوارههای آنها آسیبپذیر است؛ بنابراین در زمان فرود از پلهها مراقب ایمنی خود و حفظ سلامت بنا باشید.
- جاذبههای نزدیک به آبانبارهای ایران: معمولاً آبانبارها در مجاورت کاروانسراها، مساجد جامع، بازارها یا حمامهای تاریخی ساخته میشدند؛ برنامه خود را بهگونهای تنظیم کنید که از کل مجموعه تاریخی بازدید کنید.
سؤالات متداول در مورد معروفترین آبانبارهای ایران
بزرگترین آبانبارهای ایران کدام است؟ آبانبار برکه کل در شهر گراش استان فارس بزرگترین آبانبار بدون سقف و آبانبار سردار قزوین بزرگترین آبانبار تکگنبدی ایران است.
آبانبار ششبادگیر کجاست؟ آبانبار ششبادگیر که از نمادهای معماری کویری است، در محله تپه یزد واقع شده و متعلق به دوران قاجار است.
کدام آبانبار ایران به رستوران یا موزه تبدیل شده است؟ آبانبار قوام در بوشهر امروزه به سفرهخانه سنتی تغییر کاربری داده و آبانبار شریعت در گناباد به موزه آب تبدیل شده است.
برای اجاره سوئیت در شیراز روی لینک کلیک کنید.
